• aspasiapastra

Η άνοδος της ασημαντότητας

Updated: Feb 7





Διανύουμε δύσκολες μέρες (κι απ’ότι θα φαίνεται θα εξακολουθήσουμε έτσι για καιρό)και δεν μιλάω μόνο για τις οικονομικές απώλειες που ο καθένας από εμάς με κάποιο τρόπο βιώνει αλλά για κάτι βαθύτερο: για το τέλος της βεβαιότητας / που έτσι κι αλλιώς μύθευμα ήτανε αλλά εμείς σαν τώρα, απότομα, να το συνειδητοποιούμε. Και να που φτάσαμε τώρα στο σημείο που με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο καλούμαστε να πανεφεύρουμε την ζωή μας. Για μένα αυτό κρύβει πάντα κάτι αισιόδοξο, σκέφτομαι: δεν μπορεί, κάτι καλό θα βγει, τουλάχιστον ξεπεράσαμε τον εφησυχασμό.


Σε τέτοιους άγριους καιρούς ένα βιβλίο είναι καταφύγιο και στήριγμα. Να σκεφτούμε, να καταλάβουμε τί έγινε, να αντιληφθούμε τα νέα δεδομένα, να τα επαν-επεξεργασθούμε, να ονειρευτούμε κάτι καλύτερο.


Ο Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) δεν χρειάζεται συστάσεις. Από τους μεγαλύτερους διανοητές του 20ου αιώνα, πολυσχιδής προσωπικότητα, συγγραφέας, οικονομολόγος, γλωσσολόγος, ψυχαναλυτής, υπέρμαχος της αυτοθέσμισης της κοινωνίας ενάντια σε κάθε νομοτελειακή ανάγνωση της ιστορίας, με λόγο καθαρό και τη ματιά στραμμένη προς το μέλλον.


Η «Άνοδος της Ασημαντότητας» (1996) περιέχει τα κείμενα του Καστοριάδη των τελευταίων ετών που αφορούν στη σύγχρονη πραγματικότητα, στον στοχασμό πάνω στην κοινωνία και την πολιτική.


Παραθέτω δύο μικρά αποσπάσματα για το πώς οι λέξεις χάνουν το νόημά τους, για το πώς οι έννοιες αλλοιώνονται και εκμηδενίζονται, αλλά και για το περιεχόμενο της ελευθερίας με την ελπίδα ότι θα αποτελέσουν αφορμή για περίσκεψη αλλά και πηγή αισιοδοξίας. Άλλωστε, πώς μπορούμε να αλλάξουμε κάτι αν πρώτα δεν το κατανοήσουμε.


Για τις λέξεις:

«Aκόμη και σε ό,τι είναι τελείως κοινότοπο και τετριμμένο δίδεται χροιά «επαναστατική». Για τη διαφήμιση ενός βιβλίου χρησιμοποιείται συχνά η εξής φράση: «Iδού ένα βιβλίο που φέρνει επανάσταση στον τομέα του». Aλλά και για τη διαφήμιση των ζυμαρικών την ίδια φράση χρησιμοποιούν: «τα ζυμαρικά Panzani έφεραν επανάσταση στη μαγειρική». H λέξη «επαναστατικός» – όπως, επίσης, οι λέξεις «δημιουργία» και «φαντασία» – έχει καταντήσει διαφημιστικό σλόγκαν (αυτό το φαινόμενο ονομάστηκε πριν από λίγα χρόνια ιδιοποίηση). H περιθωριακότητα παίρνει μία θέση κεντρική και γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης. H ανατροπή είναι μία ενδιαφέρουσα γραφικότητα που συμπληρώνει την αρμονία του συστήματος. H σύγχρονη κοινωνία έχει μία τρομερή ικανότητα να πνίγει κάθε αληθινή απόκλιση, είτε αποσιωπώντας την, είτε μετατρέποντάς την σε ένα ακόμη φαινόμενο ανάμεσα στα άλλα· ένα φαινόμενο εμπορευματοποιημένο όπως τα άλλα».


Για την ελευθερία:

«Γιατί θέλουμε την ελευθερία; Τη θέλουμε κατ’ αρχάς βεβαίως για αυτή την ίδια· αλλά τη θέλουμε και για να μπορούμε να κάνουμε κάτι. Αν δεν μπορούμε, αν δεν θέλουμε να κάνουμε κάτι, αυτή η ελευθερία μετατρέπεται σε καθαρό σχήμα του κενού. Τρομοκρατημένος μπροστά σ’ αυτό το κενό, ο σύγχρονος άνθρωπος καταφεύγει στο κοπιώδες παραγέμισμα του “ελεύθερου χρόνου” του, σε μια όλο και περισσότερο επαναλαμβανόμενη, όλο και περισσότερο επιταχυνόμενη ρουτίνα».

Ας προσπαθήσουμε, ο καθένας μας με ό,τι μέσο διαθέτει, να αντισταθούμε σε αυτή την αποξένωση.

4 views0 comments

Recent Posts

See All