Παράθυρα

Ένα βιβλίο γραμμένο από τον Ζαν Μπερτράν Πονταλίς, Γάλλο ψυχαναλυτή  με διεθνή απήχηση που οφείλεται κυρίως στο ιστορικό, πλέον, "Λεξιλόγιο της ψυχανάλυσης" (1967), το οποίο συνέγραψε με τον Ζαν Λαπλάνς, αλλά και στην έκδοση της περίφημης "Nouvelle revue de psychanalyse" (1970-1994), που την διηύθυνε μέχρι το τέλος της. Δεν είναι εύκολο να μιλήσεις για την αίσθηση που σου αφήνουν μερικά βιβλία όταν αυτή κινείται στα όρια του ονειρικού και του φαντασιακού.

Ανακάλυψα και γω τα «Παράθυρα» όλως τυχαία περιδια(βάζοντας) τις ράχες των βιβλίων ψάχνοντας κάτι να με εμπνεύσει.  Ένα σύντομο, πυκνογραμμένο αλλά και ταυτόχρονα ανάλαφρο βιβλίο όπου ο Πονταλίς συμπυκνώνει εμπειρίες, ιστορίες, αισθήματα και γνώση ετών ψυχανάλυσης.Η γραφή του Πονταλίς είναι απλή και συνάμα ονειρική, ποιητική, σε ταξιδεύει στο εσωτερικό τοπίο τόσο των προσώπων που εμφανίζοναι στο βιβλίο του ως ψυχαναλυόμενοι όσο και  στο δικό του, εκεί όπου όλα ανατρέπονται, επιτρέπονται, συγχωρούνται, χωρίς κανένα ίχνος μεγαλοστομίας ή παντογνωσίας. Ο Πονταλίς στέκεται με αληθινή έκπληξη απέναντι στο ανθρώπινο ψυχικό φαινόμενο, αμφισβητώντας νόρμες και έτοιμες λύσεις και πάντα με περισσή τρυφερότητα και αγάπη για τον συμμετέχοντα σε αυτήν την τόσο μυστική και συνάμα απελευθερωτική διεργασία της ψυχανάλυσης. Να σημειωθεί επίσης ότι η μετάφραση της Εύας Καραταίδη είνα εξίσου γλαφυρή και ακριβής.

Το βιβλίο δεν απευθύνεται σε ειδικούς, ο λόγος ρέει σε μικρές ιστορίες που τις διαβάζεις γρήγορα με την αίσθηση ότι δεν θέλεις να τελειώσουν – ευτυχώς μπορούν κάλλιστα να διαβαστούν ξανά και ξανά, χωρίς να χάνουν τίποτα από τη δύναμή τους.

Παραθέτω ενδεικτικά απόσπασμα από το βιβλίο:

«Συχνά, όταν υποδέχομαι κάποιον πιθανό ασθενή, βλέπω να εξυφαίνεται ο καμβάς ενός μυθιστορήματος. Μια ιστορία ζωής διαγράφεται, μια παιδική ηλικία, δράματα, πένθη, κομβικές στιγμές, γεγονότα που σφραγίζουν, ένας κοινωνικός περίγυρος. Μου συμβαίνει μάλιστα να προτρέχω ως προς τη συνέχεια, όπως στην ανάγνωση ενός μυθιστορήματος, τόσο ισχυρή είναι η πεποίθησή μου ότι καταλαβαίνω, ότι κρατώ τα νήματα ενός πεπρωμένου. Και ύστερα, αρκούν μερικές συνεδρίες κι η ιστορία μπερδεύεται, το κατανοητό δίνει τη θέση του στο αίνιγμα, κι είμαι ανίκανος να πω οτιδήποτε. Μου συμβαίνει ακόμα και να μου διαφεύγουν τα κίνητρα που τους έκαναν να έρθουν, αυτόν τον άντρα, αυτή τη γυναίκα (αναστολές, συμπτώματα, άγχος...), όπως επίσης ξεχνάω τη θέση τους στο εσωτερικό της φατρίας, και το τι έχει συμβεί με τους γονείς τους –είναι ακόμα εν ζωή;- και το επάγγελμά τους, και την εθνικότητά τους. Δεν ξέρω πια με τι, με ποιόν έχω να κάνω. Είμαστε δύο άγνωστοι. Δεν είναι πια ο (η) ασθενής. Δεν είμαι πια ο ψυχαναλυτής. Προχωράμε, ο ένας κι ο άλλος, στα σκοτεινά».

Ειρήνη Α.