Κική Δημουλά.

Εγώ ισχυρίζομαι ότι δεν μπορεί να πάει πολύ πιο ΄κει ο άνθρωπος από αυτό που είναι. - Κική Δημουλά.

Στους λογοτεχνικούς κύκλους, η Κική Δημουλά θεωρείται μια σημαντική (ίσως η σπουδαιότερη σύγχρονη) Ελληνίδα ποιήτρια, η οποία προσωποποίησε αφηρημένες έννοιες στο έργο της.  Για τον λόγο τούτο τιμήθηκε με πλήθος βραβείων - με πιο πρόσφατα - το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2010 και το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου της το 2011. Όταν μελετώ Κ. Δημουλά, οι λέξεις με παγώνουν, μου προκαλούν σύγχυση και με ταξιδεύουν· σκόρπια ουσιαστικά, επίθετα, ρήματα με καθηλώνουν σε ένα φύλλο χαρτί. 

Περισυλλογή και αναζήτηση νοημάτων (της αλήθειας των νοημάτων), μια διαδικασία με την οποία διευρύνονται τα όρια της μερικής αντίληψης μου για τον κόσμο.

 Όπως και η ίδια αναφέρει σε μια συνέντευξή της, ‘Διαβάζεις και ξαφνιάζεσαι και ταράζεσαι· ταράζεσαι γιατί βλέπεις εκεί μέσα να έχουν γραφτεί πράγματα που δεν είπες, σαν αυτά που έγραψες να ξέρουν πολύ περισσότερα για σένα από αυτά που έζησες.’ ( http://video.google.com/googleplayer.swf?docid=-8945155126703786674&hl=en&fs=true).

Προσωπικά, μου προκαλεί ανησυχία το ποίημα Περιφραστική Πέτρα, “Μίλα. Πὲς «ἀστέρι», ποὺ σβήνει. Δὲν λιγοστεύει ἡ σιωπή μὲ μιὰ λέξη. Πὲς «πέτρα», ποὺ εἶναι ἄσπαστη λέξη.ˮ  Αλλά, στ’ αλήθεια, συγκλονίζομαι - σείονται τα θεμέλια της λογικής μου σκέψης - με το Πέρασα, “Φοβήθηκα τὴ μοναξιὰ καὶ φαντάστηκα ἀνθρώπους.  Τοὺς εἶδα νὰ πέφτουν ἀπὸ τὸ χέρι μιᾶς ἥσυχης σκόνης, ποὺ διέτρεχε μιὰν ἡλιαχτίδα κι ἄλλους ἀπὸ τὸν ἦχο μιᾶς καμπάνας ἐλάχιστης.  Καὶ ἠχήθηκα σὲ κωδωνοκρουσίες ὀρθόδοξης ἐρημιᾶς. Ὄχι, δὲν εἶμαι λυπημένη.ˮ

Ο Νίκος Δήμου γράφει για την Κική Δημουλά ότι “Το μοναδικό θέμα της Δημουλά είναι το σταδιακό ή αιφνίδιο πέρασμα από το ον στο μη-ον. Το πέρασμα που ονομάζεται χρόνος, φθορά η θάνατοςˮ. Και προσθέτει, “Πρόκειται για ένα άλλο είδος ποίησης. Θα την ονόμαζα μετα-ποίηση και με τις δύο σημασίες του μετά. Αν η ποίηση οριοθετεί έναν κόσμο, αυτή καλύπτει δύο, ταυτόχρονα, μεταποιώντας τις λέξεις. Στα ελληνικά γράμματα δεν έχουμε άλλο τέτοιο δείγμα.ˮ (http://www.ndimou.gr/articledisplay.asp?cat_parent=2&time_id=82&cat_id=2).

Νομίζω, ότι είναι ιδιαίτερα περίπλοκο να μελετήσει κανείς εις βάθος τα έργα της Κ. Δημουλά. Είναι τα ποικίλα νοήματα που πηγάζουν από την χρήση των κοινών καθημερινών λέξεων οι οποίες όπως παρατίθενται - αρμονικά, σχεδόν μελωδικά - γεννούν εικόνες και έννοιες, ασύλληπτες μέχρι πρότινος. Είναι και αυτό το ‘παιχνιδιάρικο’ αλλά πάντα καυστικό και πικρό ύφος που διαφαίνεται καθαρά σε κάθε στίχο.

Αιχμηρή, λοιπόν, γραφή, έντονη συγκινησιακή φόρτιση, ανασκόπηση και επαναθεώρηση  θεμάτων όπως η μοναξιά, ο χρόνος, ο έρωτας, η μνήμη κτλ.  Μέσα στο έργο της Κική Δημουλά αιωρείται μια διάθεση δριμύτατης κριτικής των λέξεων-περιστάσεων και η οξύτατη, οργισμένη μάλλον, στοχαστική θεώρησή για τα θέματα που πραγματεύεται.

Πάρα ταύτα, η Κ. Δημουλά φέρεται με ευαισθησία στις λέξεις, σαν να τις χτυπάει φιλικά στην πλάτη, να γνέφει καταφατικά, και ύστερα ξεκινά την διένεξη; εναντιώνεται βίαια σε αυτές, επιτίθεται, τις αμφισβητεί, τις εξουδετερώνει νοηματικά, τις καταργεί και ύστερα συμμαχεί μαζί τους, τις επαναπροσδιορίζει προσδίδοντας τους ένα αλλιώτικο νόημα.

Ίσως η ποιήτρια συνομιλεί με την μοναξιά της και μας κάνει όλους παρέα

Στην προαναφερθείσα συνέντευξή της, ανάμεσα στα άλλα αναφέρει, ‘Έχουμε μέσα μας μια άλλη Ζωή, η οποία ενοχλεί, απαιτεί, παραπονιέται, δεν Έζησε, αυτή η άλλη Ζωή μέσα μας δεν έχει ζήσει.’  Θα μπορούσα χαρακτηριστικά να συμπληρώσω:

“Αχ, υπομνηστικό φεγγάρι

στέκεις εκεί πάνω σα μισή ωραιότητα

και σαν ολόκληρη ευκαιρία

κοιτάζοντάς σε να μετρώ

πόσα μισά δεν πρόλαβα ν΄αφήσω.ˮ

Τέλος, στην ίδια συνέντευξή δηλώνει ‘Εγώ θέλω να λένε καλά ποιήματα είναι..Μονο..τώρα τι αισθήματά ακριβώς προκαλούνται δεν ξέρω, μπορεί να είναι λάθος αισθήματά  Αλλά πρέπει να βγαίνει ένα συμπέρασμά από αυτά, δηλαδή καλά ποιήματα είναι, κακά ποιήματά είναι, μέτρια ποιήματα είναι..Φοβάμαι ότι αυτό παραλείπεται το συμπέρασμα...’

Κα. Δημουλά, καλά ποιήματα είναι.

Eυδοκία Τσώνη